Trong hành trình xây dựng và phát triển Quảng Ninh, “Kỷ luật – Đồng tâm” không chỉ là dấu ấn của những người thợ mỏ năm xưa mà đã trở thành một giá trị bền vững trong cốt cách và sức mạnh của con người nơi đây. Từ truyền thống ấy, Quảng Ninh đã tạo dựng tinh thần đoàn kết, ý chí đổi mới và quyết tâm vượt qua những khó khăn để vươn lên.
Trước những yêu cầu phát triển mới, hướng tới một đô thị hiện đại, văn minh và hội nhập, “Kỷ luật – Đồng tâm” càng cần được tiếp tục phát huy, trở thành động lực trong quản trị, phát triển và xây dựng con người Quảng Ninh hôm nay.
- Cội nguồn lịch sử của tinh thần Kỷ luật – Đồng tâm
Đầu thế kỷ XX, vùng mỏ Quảng Ninh trở thành một trong những trung tâm khai thác than lớn của Đông Dương. Trong điều kiện lao động khắc nghiệt, đời sống người công nhân bị áp bức, bóc lột nặng nề, giai cấp công nhân Quảng Ninh đã từng bước trưởng thành cả về ý thức chính trị và tổ chức. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, phong trào đấu tranh của công nhân phát triển mạnh mẽ, đỉnh cao là cuộc Tổng bãi công của hơn 3 vạn thợ mỏ năm 1936.
Tranh của họa sĩ Bùi Đình Lan vẽ cuộc đấu tranh ngày 12/11/1936 (nguồn internet)
Với khẩu hiệu “Kỷ luật và Đồng tâm – Chúng ta nhất định thắng!”, cuộc đấu tranh đã giành được thắng lợi quan trọng đồng thời để lại một dấu ấn đặc biệt trong lịch sử phong trào công nhân Việt Nam. Qua thời gian, “Kỷ luật – Đồng tâm” dần vượt ra khỏi phạm vi của một phong trào đấu tranh để trở thành một giá trị văn hóa đặc trưng của vùng đất mỏ. “Kỷ luật” không chỉ là sự chấp hành mà còn là ý thức tự giác, tinh thần trách nhiệm, tác phong công nghiệp và khả năng tổ chức công việc một cách khoa học. “Đồng tâm” không đơn thuần là sự đồng thuận mà trước hết là biết đặt lợi ích chung lên trên lợi ích riêng, biết cùng nhau chia sẻ khó khăn và cùng hành động vì một mục tiêu chung.
Đó cũng là lý do vì sao trải qua các giai đoạn lịch sử, tinh thần ấy vẫn tiếp tục được bồi đắp và lan tỏa trong đời sống xã hội Quảng Ninh. Từ những người công nhân trong hầm lò đến những người nông dân, ngư dân, doanh nhân, cán bộ, công chức, viên chức…, ở mỗi vị trí, mỗi hoàn cảnh khác nhau, “Kỷ luật – Đồng tâm” được thể hiện bằng những cách khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở tinh thần trách nhiệm với cộng đồng và khát vọng xây dựng quê hương.
- “Kỷ luật – Đồng tâm” trong hành trình phát triển của Quảng Ninh
Nhìn lại chặng đường phát triển của Quảng Ninh những năm qua, có thể thấy nhiều dấu ấn của tinh thần ấy trong cách tỉnh lựa chọn hướng đi và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển.
Là địa phương sớm nhận diện yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng, Quảng Ninh từng bước giảm sự phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, phát huy lợi thế về du lịch, dịch vụ, kinh tế biển, công nghiệp chế biến, chế tạo và những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao. Đây không phải là sự thay đổi dễ dàng bởi phía sau mỗi quyết định chuyển đổi là yêu cầu thay đổi cả cách nghĩ, cách làm và tạo dựng sự đồng thuận trong hệ thống chính trị cũng như trong Nhân dân.
Trong quá trình đó, “Kỷ luật” được thể hiện ở sự nhất quán trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện; ở khả năng kiên trì với những định hướng phát triển đã lựa chọn. Còn “Đồng tâm” được thể hiện qua sự tham gia, đồng hành của người dân, doanh nghiệp và các chủ thể xã hội trong quá trình hiện thực hóa những định hướng ấy.
Đằng sau những công trình hạ tầng quan trọng như đường cao tốc, Cảng hàng không quốc tế, hệ thống cảng biển… là quá trình giải phóng mặt bằng, huy động nguồn lực, tổ chức thi công và giải quyết nhiều vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống người dân. Khi người dân đồng thuận, chính quyền quyết liệt, doanh nghiệp trách nhiệm và các lực lượng cùng chung mục tiêu, những việc khó có thể được triển khai nhanh hơn, hiệu quả hơn.
Những kết quả đạt được trong cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh chính là kết quả của quá trình kiên trì xây dựng nền hành chính phục vụ, trong đó trách nhiệm, hiệu quả và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp ngày càng được coi trọng.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Quảng Ninh đứng trước những cơ hội lớn nhưng đồng thời cũng phải đối diện với những yêu cầu cao hơn. Nếu trước đây bài toán đặt ra chủ yếu là làm thế nào để phát triển nhanh thì ngày nay, phát triển phải đi cùng với bền vững, bao trùm và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Trong bối cảnh đó, “Kỷ luật” cần được hiểu rộng hơn. Đó trước hết là kỷ luật trong quy hoạch và phát triển không gian. Một đô thị hiện đại không thể phát triển theo tư duy nhiệm kỳ hay chạy theo những lợi ích ngắn hạn. Những không gian sinh thái, cảnh quan tự nhiên, biển, đảo, rừng và các giá trị di sản phải được nhìn nhận như tài sản lâu dài của các thế hệ. Vì vậy, kỷ luật trong quy hoạch chính là sự kiên định với những nguyên tắc phát triển bền vững, không đánh đổi môi trường và chất lượng sống lấy tăng trưởng trước mắt.
Đó còn là kỷ luật trong quản trị địa phương. Khi quy mô và không gian phát triển ngày càng lớn, yêu cầu đối với bộ máy chính quyền cũng cao hơn. Quy trình phải minh bạch hơn, dữ liệu phải chính xác hơn, việc giải quyết công việc phải nhanh hơn và trách nhiệm của từng vị trí phải rõ ràng hơn. Chuyển đổi số, xây dựng chính quyền số vì thế không chỉ là câu chuyện về công nghệ mà sâu xa hơn là câu chuyện về thay đổi phương thức quản trị và nâng cao kỷ luật công vụ.
“Đồng tâm” cần được mở rộng thành sự đồng thuận và hợp tác giữa chính quyền, người dân và doanh nghiệp. Đó là sự chung tay bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan, bảo tồn những giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và các hệ sinh thái rừng, biển; là sự chủ động của người dân trong xây dựng nếp sống văn minh đô thị; là trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng và môi trường; là sự đồng hành của chính quyền với người dân trong quá trình phát triển.
Ảnh Du lịch của Quảng Ninh (nguồn Internet)
Đặc biệt, khi Quảng Ninh chuyển sang không gian phát triển đô thị, dịch vụ và kinh tế xanh, “Đồng tâm” còn là quá trình thay đổi nhận thức và thói quen của mỗi người. Đó là những con người có ý thức, biết tôn trọng pháp luật, có trách nhiệm với cộng đồng và tự giác giữ gìn môi trường sống của chính mình.
Sau cùng, thước đo của mọi quá trình phát triển vẫn phải là con người. Tăng trưởng kinh tế chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân được sống trong một môi trường an toàn, văn minh; được tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa; có cơ hội việc làm và cảm nhận được những thành quả phát triển trong chính cuộc sống hằng ngày.
- Phát huy “Kỷ luật – Đồng tâm” – động lực để Quảng Ninh tự tin vươn tầm thành phố trực thuộc trung ương
Để di sản tinh thần Kỷ luật và Đồng tâm tiếp tục phát huy tối đa giá trị trong vai trò mới của một đô thị trực thuộc Trung ương, toàn tỉnh cần tập trung triển khai đồng bộ một số nhóm giải pháp sau:
Trước hết, cần chuyển hóa tinh thần “Kỷ luật” thành chuẩn mực trong quản trị và văn hóa công vụ. Quy hoạch phải được thực hiện nghiêm túc, minh bạch và có tầm nhìn dài hạn; quản lý đất đai, đầu tư, xây dựng phải được kiểm soát chặt chẽ; ứng dụng công nghệ số cần hướng đến mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Cùng với đó là tăng cường kiểm soát quyền lực, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời tạo môi trường để những cán bộ có năng lực, tâm huyết dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới vì lợi ích chung.
Thứ hai, cần phát huy “Đồng tâm” để huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xã hội. Những nhiệm vụ lớn như chỉnh trang đô thị, phát triển hạ tầng, chuyển đổi xanh, bảo vệ môi trường hay tái thiết các không gian văn hóa không thể chỉ trông chờ vào nguồn lực nhà nước. Cần tạo cơ chế để chính quyền, doanh nghiệp và người dân thực sự trở thành những chủ thể đồng hành trong phát triển.
Đồng tâm cũng phải được thể hiện ở việc bảo đảm công bằng trong hưởng thụ thành quả phát triển. Khi không gian đô thị ngày càng mở rộng, cần quan tâm đúng mức đến các vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo; bảo đảm người dân ở mọi khu vực đều có cơ hội tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và được hưởng những thành quả của quá trình phát triển.
Thứ ba, cần từng bước đưa “Kỷ luật – Đồng tâm” trở thành một giá trị trong văn hóa công dân. Lịch sử phong trào công nhân Vùng Mỏ, câu chuyện về cuộc Tổng bãi công năm 1936 và giá trị của “Kỷ luật – Đồng tâm” cần được tiếp tục giáo dục thông qua ứng dụng các nền tảng số, bảo tàng số, công nghệ thực tế ảo, qua đó đưa giá trị “Kỷ luật – Đồng tâm” đến gần hơn với thế hệ trẻ.
Thứ tư, phát huy “Kỷ luật – Đồng tâm” trong mở rộng liên kết vùng và hội nhập quốc tế. Với vị trí địa chiến lược, hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện và không gian kinh tế biển rộng mở, Quảng Ninh có nhiều điều kiện để trở thành một cực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Bắc. Tinh thần tự lực, tự cường cần được kết hợp với tư duy mở, khả năng hợp tác và năng lực hội nhập. Phát triển kinh tế phải đi đôi với bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững chủ quyền biên giới, biển đảo và xây dựng môi trường ổn định, an toàn cho người dân và doanh nghiệp.
Kết luận
Hành trình 90 năm từ cuộc đấu tranh của hơn 3 vạn thợ mỏ năm 1936 đến tầm vóc của một Thành phố trực thuộc Trung ương trong tương lai là minh chứng rõ nét cho sức sống trường tồn của tinh thần “Kỷ luật – Đồng tâm”. Giá trị ấy không hề bị mai một mà vẫn đang được kế thừa, nâng tầm qua từng giai đoạn phát triển. Đây chính là điểm tựa tinh thần vững chắc để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Quảng Ninh tự tin bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.
ThS Hoàng Thị Thu Hiền
